ما معمولاً آب آلوده نمینوشیم، پس چرا باید هوای آلوده را تنفس کنیم؟ همین منطق درباره اتاقهای سرور نیز صدق میکند؛ جایی که تجهیزات حساس و گرانقیمتی وجود دارد، اما گاهی بدون توجه، در معرض گرد و غبار و آلودگی رها میشود. خوشبختانه، هر روز افراد بیشتری به اهمیت کیفیت هوای داخل محیطهای بسته پی میبرند و از دستگاههای سنجش کیفیت هوا در خانهها، اتاقهای سرور، مراکز داده، کلاسهای درس و سایر فضاها استفاده میکنند.
مدیران آگاه این دستگاهها را برای بررسی میزان آلایندهها، دما، رطوبت و سایر شرایط محیطی نصب کردهاند. با این حال، بسیاری از کاربران هنگام تنظیم محدودههای استاندارد برای این پارامترها (مثل دما یا میزان آلودگی) این فرآیند را کاری خستهکننده میدانند. به همین دلیل، ما مجموعهای از استانداردهای کاربردی را معرفی کردهایم که با رعایت آنها میتوان محیطی سالم، ایمن و پایدار را برای زندگی یا نگهداری تجهیزات فراهم کرد.
معایب آلودگی هوا در محیط
آلودگی هوای محیطی بهطور مستقیم بر سلامت انسان، ساختمان و کیفیت زندگی اثر منفی میگذارد. ورود آلایندههایی مانند CO₂، ذرات معلق PM2.5 و PM10، VOCها و اُزن به فضاهای داخلی میتواند باعث سردرد، خستگی، کاهش تمرکز، تحریک چشم و گلو، آلرژی، آسم و حتی بیماریهای جدیتر مانند مشکلات قلبی و ریوی شود. در محیطهای کاری، هوای آلوده بازده کاری کارکنان را کاهش داده و باعث افزایش خطا، خوابآلودگی و افت در فرایند تصمیمگیری میشود. تجهیزات حساس مانند سرورها نیز در معرض گردوغبار و آلودگی دچار اختلال، افزایش دما، کاهش عمر مفید و حتی خرابیهای پرهزینه میشوند. علاوه بر این، تهویه ناکارآمد برای جبران کیفیت هوای پایین باعث مصرف انرژی بیشتر و افزایش هزینههای ساختمان خواهد شد.
مزایای کنترل آلودگی هوای فضاهای بسته
کیفیت هوای داخلی یکی از شاخصهای اصلی برای تأمین سلامت افراد و مدیریت بهینه ساختمان است. کیفیت هوای مناسب، علاوه بر ایجاد محیطی سالم و راحت برای ساکنان و افزایش بازده کاری کارکنان، نقش مهمی در پایداری و صرفهجویی انرژی در ساختمانها دارد.
۱. جلوگیری از انتشار ویروسها: تحقیقات نشان میدهد که ویروس کرونا عمدتاً از طریق ذرات معلق آلوده در فضاهای بسته و شلوغ منتقل میشود. بهبود کیفیت هوا و تهویه مناسب میتواند احتمال انتقال بیماریهای هوابرد را کاهش دهد.
۲. کاهش مصرف انرژی: سیستمهای تهویه یا HVAC بزرگترین منبع مصرف انرژی در اغلب ساختمانها هستند. استفاده هوشمند از این سیستمها بر اساس اطلاعات دریافتی درمورد کیفیت هوا میتواند مصرف انرژی را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد.
۳. رفاه و آسایش ساکنان: هوای پاک برای سلامت و آرامش همه افراد حاضر در ساختمان ضروری است. تحقیقات منتشرشده نشان میدهد افزایش هوای تازه و کاهش آلایندهها در محیط کار میتواند تا ۱۱٪ بازده کاری کارکنان را افزایش دهد.
منابع آلودگی هوای داخل ساختمان از کجا میآیند؟
آلایندههای هوا شامل مواد شیمیایی، گازها یا موجودات زنده مانند کپک میباشند؛ بنابراین، اولین گام در مدیریت، پایش و اندازهگیری این آلایندهها است که در جدول زیر دستهبندی میشوند.
انواع آلایندهها و منابع آنها
| مواد آلاینده (Toxic substances) | منابع (Sources) |
| دیاکسید کربن (Carbon Dioxide) | محصولات احتراق، تنفس انسان |
| ترکیبات آلی فرّار (VOCs) | رنگها، پارچههای ساختمانی، مواد پاککننده و… |
| ازن (Ozone) | دستگاههای کپی، دود و آلایندههای شهری |
| فرمالدهید (Formaldehyde) | محصولات چوب فشرده، مبلمان، وسایل چوبی |
هیچ استاندارد واحد و یکسانی برای کیفیت هوای داخل ساختمان وجود ندارد. بهعنوان مثال، کنفرانس آمریکایی متخصصان بهداشت صنعتی دولتی (ACGIH) حد آستانهی مجاز ۲۵ ppm را برای یک روز کاری ۸ ساعته تعیین کرده است. در مقابل، مؤسسه ملی ایمنی و بهداشت شغلی (NIOSH) حد توصیهشدهی ۳۵ ppm را برای میزان مجاز تماس با منواکسیدکربن برآورد کرده است.
مقادیر پیشنهادی مربوط به شاخصهای مختلف کیفیت هوا (AQI) نیز در جدول زیر خلاصه شدهاند.
جدول استانداردهای کیفیت هوای داخلی بر اساس سازمانهای مختلف
| پارامتر / سازمان | EPA | OSHA | ACGIH | ASHRAE | NIOSH | WHO |
| CO₂ (ppm) | 1000 | <p>۰–۷۰۰: خوب ۷۰۱–۱۰۰۰: متوسط ۱۰۰۱–۲۵۰۰: ناسالم ۲۵۰۱–۵۰۰۰: بسیار ناسالم >۵۰۰۱: خطرناک</p> |
5000 (TWA) 30000 (STEL) |
800 | 5000 (9000 mg/m³) 30000 (STEL) |
1800 mg/m³ (TWA) |
| PM2.5 (µg/m³) | 35 (میانگین ۲۴ ساعته) 12 (میانگین سالانه) |
<p>۰–۱۲: خوب ۱۲.۱–۳۵.۴: متوسط ۳۵.۵–۵۵.۴: ناسالم ۵۵.۵–۲۵۰.۴: بسیار ناسالم >۲۵۰.۵: خطرناک</p> |
3 (TWA) | 25 (۲۴ ساعته) | N/A | 15 (۲۴ ساعته) 5 (سالانه) |
| PM10 (µg/m³) | 150 (۲۴ ساعته) | <p>۰–۵۴: خوب ۵۵–۱۵۴: متوسط ۱۵۵–۲۵۴: ناسالم ۲۵۵–۴۲۴: بسیار ناسالم >۴۲۵: خطرناک</p> |
10 (TWA) | 50 | N/A | 45 (۲۴ ساعته) 15 (سالانه) |
| VOCs (µg/m³) | فاقد استاندارد قابل اجرا برای محیطهای غیرصنعتی | <p>۰–۵۰: خوب ۵۱–۱۰۰: متوسط ۱۰۱–۲۰۰: ناسالم ۲۰۱–۳۰۰: بسیار ناسالم ۳۰۱–۵۰۰: خطرناک</p> |
مقدار دقیق TVOC قابل تعیین نیست | استاندارد 62.1 ASHRAE | N/A | 300 (TWA) |
| فرمالدهید HCHO (ppm) | 0.83 (TWA) | 0.75 (TWA) 2.00 (STEL) |
0.3 (سقف مجاز / 0.37 mg/m³) | 0.1 (TWA) 0.3 (STEL) |
0.016 (TWA) 0.1 (STEL) |
0.36 mg/m³ (۴ ساعته) |
| اُزن O₃ (ppm) | 0.07 (TWA) 0.12 (۱ ساعته) |
0.1 (TWA) | 0.3 (STEL) 0.05 (کار سنگین) 0.08 (کار متوسط) 0.1 (کار سبک) |
100 µg/m³ 50 ppb (TWA) |
0.1 (0.2 mg/m³) | 120 µg/m³ (TWA) |
حفظ کیفیت هوای داخلی با سنسور آلودگی هوا
1) حفظ سطح دیاکسیدکربن (CO₂) در محدوده ۱۰۰۰ ppm یا کمتر برای تهویه مؤثر
دیاکسیدکربن توسط افراد با الگوی مشخصی بازدم میشود؛ بههمین دلیل، غلظت CO₂ یک شاخص مورداعتماد برای ارزیابی کیفیت هوای داخلی است.
استاندارد ASHRAE توصیه میکند میزان CO₂:
- در کلاسها کمتر از ۱۰۰۰ ppm
- در دفاتر کار کمتر از ۸۰۰ ppm
با رعایت این مقادیر، محیط برای اکثر افراد قابلقبول و سالم خواهد شد.
2) اثبات عملکرد صحیح سیستم فیلتراسیون هوا
ASHRAE استفاده از فیلترهای ارتقایافته با رتبه MERV 13 را توصیه میکند؛ این فیلترها:
- در حذف ۸۵٪ ذرات بزرگتر از ۱ میکرون نقش دارند.
- قادرند ذرات حامل ویروس را نیز تا حد زیادی جذب کنند
مطالعات نشان دادهاند که بین غلظتهای بالای PM2.5 و افزایش مرگومیر ناشی از سرطان ریه و همچنین شدت کووید-۱۹ رابطه مستقیم وجود دارد.
انواع آلایندههای هوا و آستانه مناسب این ذرات
در فضاهای داخلی آلایندههایی مانند گردوغبار ریز، دیاکسیدکربن، فرمالدهید و… وجود دارند. این آلایندهها برای سلامت مضر بوده و موجعبه خوابآلودگی، سردرد و کاهش تمرکز میشوند.
مشاهذه کنید: سنسور گردوغبار سپهر
فرمالدهید (Formaldehyde / HCHO): بین 0.1 تا 0.3 ppm
فرمالدهید یکی از آلایندههای سمی رایج در محیطهای داخلی است و معمولاً از چوبهای صنعتی، MDF، نئوپان و مصالح ساختمانی غیراستاندارد خارج میشود.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) آن را در دسته سرطانزا طبقهبندی کرده است. افزایش تهویه و ورود هوای تازه، سادهترین راه برای کاهش غلظت آن است.
ذرات معلق بسیار ریز (PM2.5): بین 0 تا 12 µg/m³
PM2.5 ذراتی با قطر ۲.۵ میکرون یا کمتر هستند که میتوانند مستقیماً وارد ریه و جریان خون شوند.
ذرات معلق PM10: بین 0 تا 54 µg/m³
PM10 شامل ذراتی با قطر کمتر از ۱۰ میکرون است که میتوانند به عمق دستگاه تنفسی نفوذ کرده و باعث التهاب، آسم و سایر مشکلات شوند.
مشابه PM2.5، استفاده از فیلتر مناسب در سیستم تهویه اثر قابلتوجهی در کاهش این ذرات دارد.
ترکیبات آلی فرّار (VOCs): بین 0 تا 50 ppm
VOCs ترکیبات آلی با فشار بخار بالا هستند که بهراحتی در دمای اتاق تبخیر میشوند. بسیاری از آنها در مواد شوینده، اسپریها، رنگها و برخی مصالح ساختمانی وجود دارند.
بهترین روش کاهش VOC:
- کنترل منبع (نگهداری صحیح مواد شیمیایی)
- استفاده از دستگاههای تصفیه هوا
اُزن (O₃): بین 0 تا 10 ppm
اُزن معمولاً یک آلاینده بیرونی است، اما میتواند وارد محیط داخلی نیز شود. ترکیبات آلی فرّار (VOCs) یکی از مهمترین منابع تولید اُزن هستند. استفاده از تصفیههوا و تهویه مناسب میتواند میزان قرارگیری در معرض این گاز را کاهش دهد.
سنسور آلودگی هوا و گرد و غبار سپهر
سنسور آلودگی هوا و گرد و غبار سپهر یک راهحل دقیق و قابلاعتماد برای پایش مداوم کیفیت هوای محیطهای داخلی و صنعتی است. این سنسور با اندازهگیری آلایندههای اصلی مانند ذرات معلق PM2.5 یا بهپایین، به مدیران و کاربران کمک میکند تا وضعیت واقعی هوا را در لحظه مشاهده و مدیریت کنند.
همچنین با سنسور تشخیص گاز میتوان گازهای مضر؛ دما و رطوبت، میزان گرما و قطرات آب موجود در هوا؛ کنترل اسپیلیت، روشن یا خاموش کردن خودکار سیستم تهویه جهت کاهش دما و کاهش آلودگی؛ سنسور دود، اشتعالهای مشکوک را تشخیص داد.
-
پشتیبانی از پروتکلهای استاندارد مانند Modbus و SNMP برای اتصال آسان با نرمافزارمانیتورینگ سپهر
-
نمایش لحظهای وضعیت هوا و ارسال هشدار در صورت افزایش آلایندهها
-
قابلیت استفاده در محیطهای اداری، صنعتی، بیمارستانی، انبارها، اتاقسرور و مراکز داده
-
طراحی مقاوم و پایدار مناسب برای نظارت طولانیمدت
برای اطلاعات بیشتر همین حالا با ما تماس بگیرید!
